Ngoài đề tài phố "công đã thành,danh đã toại", đã làm giới mộ điệu trong nước và quốc tế yêu thích đến cuồng nhiệt,Bùi Xuân Phái còn có đề tài "búa bổ" khác nữa là đề tài Chèo. Đề tài này của ông cũng đã chiếm một vị thế tuyệt đối trong làng hội họa Việt Nam,khi nói đến tranh vẽ về tài Chèo,bắt buộc người ta phải kể đến Bùi Xuân Phái trước nhất với những tác phẩm xuất sắc về mảng đề tài này và không ai phủ định được là Chèo Phái đã chiếm độc tôn và đạt tới một đỉnh cao về cái đẹp trong hội họa với cái nhìn về mảng nghệ thuật sân khấu dân gian.Có thể nói,những tác phẩm xuất sắc về Chèo của Bùi Xuân Phái đã làm nản lòng bất kỳ họa sĩ nào nếu có ý muốn cầm cọ để thể hiện mảng đề tài này.Người ta chưa có được một thống kê chính xác là BXP đã vẽ bao nhiêu bức lớn nhỏ về đề tài Chèo,nhưng người ta biết được là bức vẽ đầu tiên của ông về đề tài này được ký đát tê năm 1961.Ở mảng đề tài này,tranh của ông bớt trầm tư,cô liêu hơn mảng tranh phố,những bức chèo của Bùi Xuân Phái chứa đựng cái thẩm mỹ dân gian hóm hỉnh của làng xã Bắc kỳ . Những chàng hề say, hề gậy, những đào lệch, đào thương,những cô gái soi gương chải tóc,những cảnh sinh hoạt sau hậu trường sân khấu của diễn viên khi họ thay trang phục trước giờ biểu diễn... được làm sống động bằng một ngôn ngữ hội họa cũng nôm na, ước lệ như diễn xuất chèo. Các nhà phê bình cho rằng ứng xử thẩm mỹ của Bùi Xuân Phái với cái sân khấu chèo của mình là thân thiện và nhân ái. ông tự nhập thể vào cuộc hội hè với những âm thanh và nhịp điệu của làng xã đồng bằng Bắc bộ với ý thức khám phá thêm một sắc màu hội họa dân tộc. Bùi Xuân Phái đã làm nên một ngôn ngữ riêng cho chèo bằng ngôn ngữ của hình và mầu . Nhân vật của ông, những biến thiên ngàn năm của người thôn quê xuất hiện đầy chất thơ, sâu lắng và ý nhị. Năm 1961, Bùi Xuân Phái làm trang trí cho vở chèo Sợi tơ vàng, và từ đấy ông phát lộ ra cái hay,cái đẹp của chèo , và tạo ra một cái nhìn riêng, và bổ xung một mảng đề tài quan trọng vào di sản nghệ thuật đồ sộ của ông. Khác hẳn với phố cổ,ở mảng tranh chèo,cùng những minh họa cho tập sách về Hề chèo năm 1981, và những minh họa cho Thơ Hồ Xuân Hương . khiến người ta phát hiện ra một Bùi Xuân Phái trẻ trung, dí dỏm, đầy chất "u-mua".
Tôi biết có bức chèo của BXP đã được giới đại gia sưu tập Quốc tế đặt giá tới 50.000 USD,nhưng người sở hữu tác phẩm vẫn chỉ nhoẻn cười rất tươi , lắc đầu , từ chối không bán.Vẫn biết rằng giá cả ,kim tiền , thời nào cũng chỉ nằm ngoài giá trị của nghệ thuật,bởi các con số sẽ không thể nói được gì nhiều mà có khi cũng không chính xác, có thể có những tác phẩm của họa sĩ VN khác đã và sẽ vượt qua ngưỡng giá tranh của BXP, nhưng xét ở góc độ cống hiến cho gia tài văn hóa dân tộc với nhiều chủ đề và xuất sắc như di sản của Phái đã để lại cho đời,thì trước và sau ông, chưa có ai làm được như vậy. Bùi Xuân Phái, nhân cách và tài năng đó đến ngày nay vẫn là một đỉnh dốc thách thức các họa sĩ Việt Nam khác,và người ta cũng nhận thấy rằng ,thật khó có thể vượt qua.
 

HOME