Nguyen Quan

• Under the Light of an oilamp
• Cafe' Lam
• Bui Xuan Phai and Other Painters in Hanoi
• Trường Cao Đẳng Mỹ Thuật Đông Dương  (Vn)
• Events : 50 Years of Modern Vietnamese Painting: 1925-75
• Vẽ Để Mà Không Vẽ
• Lạc Vào Tâm Tư Của Chính Mình
• Có Một Thế Giới Phái
   

Lạc Vào Tâm Tư Của Chính Mình

Đất Hà Nội nghìn năm rất hội họa,con mắt người Hà Nội cũng rất hội họa. BÙI XUÂN PHÁI có một tâm hồn và con mắt hội họa ưu tú đã làm phát lộ vẻ đẹp đó trên tranh...
...Có thể nói từ hơn 40 năm nay họa sĩ BÙI XUÂN PHÁI gắn bó với Thủ đô với những phố cổ và những căn nhà cũ kỹ.
Căn nhà bề bộn ở 87 phố Thuốc Bắc của ông nằm giữa nét thấp đường cao ,giữa vô vàn xanh lơ nhẹ,đỏ,lục,"ghi",nâu ấy,những ô cửa sổ nhỏ như những bì thư,như những trang vở học trò,mở ra ,khép lại ngỡ ngàng với những sinh hoạt hằng ngày đã thành thói quen cứ lặp đi lặp lại để trở thành các lề thói của Thủ đô thanh lịch. BÙI XUÂN PHÁI sống rất giản dị,dễ chiều,khiêm nhường đến rụt rè.
BÙI XUÂN PHÁI có tới hàng ngàn bức tranh,nhiều bức khổ vừa,nhiều bức nữa là khổ nhỏ,rất nhỏ.
Tranh của BÙI XUÂN PHÁI thường có đường viền đậm nét như ở tranh dân gian ĐôngHồ,không cứng mà run rẩy,tung tẩy,mà cô đọng khuôn hình,vừa làm cho người và vật như đang chuyển động,vừa sống với cái cũ kỹ của vật liệu,với thời gian,vừa mới mẻ ,khác thường dưới nắng đột ngôtcụa những ngày đẹp hay sạch sẽ tinh tươm sau một cơn mưa ,ở trong nhà nhìn ra hay đi trên đường phố. Ta bắt gặp trong cái đông đúc của phố phường những khoảng bằng lặng vắng vẻ,lúc đó các chi tiết sinh hoạt hiện lên thật thú vị : đồ lề bơm vá xe đạp,bác xích lô đang đạp xe,em bé chạy trên hè...Những nét sinh hoạt hồn nhiên ấy trong tranh cũng như những tia nắng,những hạt mưa làm toàn bộ không gian vô tri giác trở nên sinh động-Người Hà Nội thấy ở đây quê mình, cái cảm giác về cố hương ít còn thấy ở dân đô thị náo nhiệt ồn ào.Người Hà Nội thấy ở sau mỗi mái nhà,mỗi ô cửa sổ,mỗi mảng tường,mỗi vỉa hè,mỗi cây đa,mỗi mái chùa,mỗi am thờ,mỗi cành cây,một dáng ngồi,một dáng đi,đứng,một góc chợ,một chiếc xe bò,một tà áo rực qua đường,một bóng nắng nghiêng,thấy thời gian lịch sử không trôi đi qua mà còn lắng đọng như phù sa trên những triền sông,ở đó bàn chân ta ấm áp cái từ xa tới,từ xưa tới và trở nên kề cận với da thịt mình.
Cái tình ấm áp tỏa ra từ con mắt chân tình đó đã làm cho một mảng của đời sống phố phường vốn như rời rạc,tủn mủn ,vỡ vụn trở thành một toàn cục,một phát ngôn trọn nghĩa về các trạng thái tâm hồn,về những xúc cảm đẹp của con người.
Tranh của ông như người bạn cũ lâu ngày gặp lại,vừa mới mẻ ,lạ lùng vừa quen thuộc từ thủa xưa.
Ở BÙI XUÂN PHÁI ,thiên nhiên rất gần với ta,sương và khói,mây và trời,rừng và núi ,những cảnh nông thôn gần gũi và thân thiết như cái ấm ,cái chén trong nhà.Ông thích vẽ những khuôn mặt không đẹp một cách thông thường (ở tất cả chân dung của ông,người ta thấy người mẫu thường là những người rất thân với họa sĩ,đưọc ông dành tất cả tình cảm như vợ con,anh em,người hàng xóm,bạn bè đồng nghiệp)- Họa sĩ BÙI XUÂN PHÁI không bao giờ tự ngắm mình,chỉ suy ngẫm để ngẫu nhiên lạc vào tâm tư của chính mình,tự họa và chân dung của ông không là gương soi diện mạo,mà là gương soi của đường điện tâm đồ của xúc cảm bên trong.ở dưới mặt tranh ,lịch sử của cá nhân ,nắng gió của thời gian,dấu vết của lao động,của đau đớn và niềm vui,đọng lại như dấu ân của số phận,kỷ niệm của đời người.

Nguyễn Quân